موضوع تراستیها، اخیراً و در پی یک گفتوگوی ویدئویی در کشور بازتاب پیدا کرد. یاشار سلطانی در این گفتوگو، بر موضوع تراستیها متمرکز شد؛ اما عامدانه بخشی از این پرونده را که اتفاقاً ناظر به فردی به نام «ح. آ» است سانسور کرد.
در این گفتوگو سلطانی از بدهی برخی از تراستیهایی سخن میگوید که چند سالی است در شبکه فروش نفت ایران حضور دارند. به گفته او، یک تراستی ۶۰۰ میلیون دلار، دیگری ۳۰۱ میلیون دلار و تراستی دیگر ۳۷۰ میلیون دلار به شرکت ملی نفت بدهی دارند. بدیهی است که این بدهیها باید تسویه و به خزانه کشور واریز شوند؛ اما نمیتوان باور کرد که خبرنگاری که مدعی است چند سال در جستوجو در حوزه شبکه فروش نفت ایران بوده است و حتی برای این منظور، برخی دادهها را از سایتهای خارجی خریداری کرده، کوچکترین اشارهای به «ح. آ» که در رسانهها از او به «تراستی آلوده» و یا «ابربدهکار نفتی» یاد میشود، نکند.
اخیرا روزنامه فرهیختگان در گزارشی تفصیلی به این موضوع پرداخته و بیشتر درباره «ح. آ» گفته است.
این روزنامه نوشته که در سالهای گذشته وی بهعنوان تراستی برای بازگرداندن پول فروش نفت به وزارت نفت معرفی شده؛ فردی که «در یک جهش عجیب، طی دو سال گذشته وارد معاملات بزرگ نفتی شده و به یکی از بزرگترین تراستیهای فعال در ایران تبدیل شده است». «ح. آ» در همین مدت دو سال، حدود ۴۰ فروند نفتکش و کشتی تجاری را با شرایط ویژه خریداری کرده است.
این گزارش در ادامه با انتقاد از یاشار سلطانی مینویسد، اگر او در کنار نام بردن از دیگر افراد، از «ح. آ» نیز نام میبرد، بیطرفی او زیر سؤال نمیرفت؛ اما اینکه در میان افشای گزارشهای عجیب درباره «ح. آ»، سلطانی وارد میدان شود و هیچ نامی از ابربدهکار نفتی نمیآورد، محل تردید فراوان است.
به نوشته این روزنامه، پرونده این ابربدهکار نفتی البته تنها محدود به نفت نیست. وزارت نفت در دورهای، نفتکشهای خود را با شرایط ویژه و قیمتی در حد آهن قراضه به فرد مذکور فرخته و «هنوز پول این نفتکشها نیز بهطور کامل بازنگشته» ولی بااینحال وزارت نفت، همین نفتکشها را مجدداً از «ح. آ»، «با قیمتی بالاتر از بازار» اجاره کرده است.
نکته تأسفبار درباره این فرد در گزارش فرهیختگان این است که تمام بدهیهای «ح. آ»، محمولههایی است که ذیل همین قرارداد از مهرماه تا نیمه اسفند ۱۴۰۴ به او تحویل داده شده است. طبق این قرارداد حدود ۹۰ میلیون بشکه نفت به «ح. آ» به ارزش ۵ میلیارد و ۹۵۰ میلیون دلار تحویل داده شده است. از این مبلغ، «ح. آ» نزدیک به ۲ میلیارد دلار به شرکت ملی نفت بدهکار است و با وجود گذشت ۶ ماه از تحویل آخرین محموله، وی هنوز این مبلغ را تسویه نکرده است. البته شنیده شده وزارت نفت همچنان در تلاش برای بررسی میزان مطالبات نهایی خود از وی است. این تراستی به بهانه تحریم و افشای اطلاعات، از اطلاعرسانی درباره وضعیت محمولههایی که طبق اسناد همچنان تحت مالکیت شرکت ملی نفت قرار دارند، خودداری کرده است.
در فقرهای دیگر از شهریور تا دیماه ۱۴۰۴، حدود ۲.۹ میلیون بشکه نفت با وجود هشدار معاونت وقت بازاریابی و عملیات نفت خام نسبت به مخاطرات قرارداد، بدون دریافت وجه و ضمانت لازم و تنها با اصرار معاونت یکی از مهمترین بخشهای زنجیره فروش و صادرات نفت ایران، تحویل یک شرکت میشود. بررسیها نشان میدهد این محموله میبایست پیش از تحویل، تسویه میشده؛ اما به دلیل ارتباط خریدار و مالک کشتی، بدون پرداخت هزینه محموله، نفت در بندر مقصد تخلیه میشود. متأسفانه وجه این ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه تا به امروز به کشور بازنگشته است.