دکتر رنجبر: مسیر مقاومت فعال از انسجام میگذرد
دکتر بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در گفتوگو با «فرهیختگان»:
پیام اخیر رهبر معظم انقلاب را باید در امتداد منظومه فکری ایشان درباره مدیریت شرایط خطیر کشور تحلیل کرد؛ منظومهای که در ماههای گذشته نیز بر ضرورت حفظ انسجام ملی، تقویت سرمایه اجتماعی و پرهیز از دامنزدن به شکافهای داخلی تأکید داشته است. این چهارچوب گفتمانی، ترسیمکننده نقشه راهی برای عبور از شرایط پیچیده منطقهای و بینالمللی است و دال مرکزی آن بر «وحدت و انسجام داخلی» بنا شده که در پیام اخیر با تعبیر «اتحاد مقدس» مورد اشاره و مطالبه قرار گرفته است.»
تحولات اخیر کشور اهمیت «انسجام ملی» را بهعنوان یکی از مؤلفههای بنیادین امنیت و تابآوری بیش از پیش نمایان کرده است. میزان همبستگی اجتماعی، انسجام نخبگانی و توانایی جامعه در شکلدهی به یک اراده جمعی، از مهمترین مؤلفههای قدرت در عصر حاضر به شمار میرود و به نظر میرسد رهبر معظم انقلاب نیز در پیام اخیر خود، فراتر از یک موضعگیری سیاسی، الگویی ناظر به الزامات تقویت قدرت ملی در شرایط پیچیده کنونی برای جامعه، نخبگان و مسئولان تبیین کردهاند.
حافظه تاریخی ایرانیان از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا به امروز، شواهد متعددی از توطئهچینیهای آمریکا را به یاد دارد. ماجرای تفاهمنامه اخیر نیز بار دیگر نشان داد که صرف خوشبینی به تغییر رویکرد نمیتواند مبنای قابل اتکایی برای تصمیمهای راهبردی باشد.» وی همچنین افزود: «یکی از برجستهترین نکاتی که باید بهعنوان یک الگو مورد توجه قرار گیرد، نوع مواجهه ایشان با عهدشکنی طرف آمریکایی در ماجرای تفاهمنامه است. در واقع یکی از مهمترین نکات پیام، بازتعریف میدان اصلی تقابل است. در شرایطی که کشور با فشارهای فزاینده خارجی مواجه است، تمرکز بر اختلافات داخلی نهتنها کمکی به حل مسائل نمیکند، بلکه موجب انحراف از شناخت صحیح تهدیدات میشود.
پیام رهبر انقلاب بر این نکته تأکید دارد که منشأ اصلی فشارها و سیاستهای خصمانه علیه جمهوری اسلامی ایران، آمریکای غیرقابل اعتماد است و از اینرو، نباید اولویتهای راهبردی کشور تحت تأثیر اختلافات داخلی جابهجا شود. در شرایط جنگی فعلی که قطعاً بخشی از توان دشمن به عملیاتهای روانی و فشارهای چندلایه معطوف شده، برجستهکردن موضوعات اختلافی، عملاً به کاهش انسجام اجتماعی و در نتیجه کاهش تابآوری منجر خواهد شد. در این مسیر دشوار جامعهای که اتحاد را مقدس بشمارد امکان موفقیت بیشتری در عبور از بحرانها و مقابله با تهدیدهای خارجی خواهد داشت.
تفاوت بنیادینی میان «نقد مسئولانه و دلسوزانه» و «تضعیف سرمایه ملی» وجود دارد. ارائه تصویری از ضعف، آشفتگی یا ناتوانی کشور به دشمنان، گناهی نابخشودنی است که امروز همه دلسوزان ایران عزیز، در هر جایگاهی، باید مراقب باشند مرتکب آن نشوند.
مسئولیت نخبگان دانشگاهی آن است که مرز میان نقد علمی و بازتولید روایتهای تضعیفکننده را بهخوبی تبیین کنند تا هم باب نقد بسته نشود و هم این نگاه انتقادی در خدمت منافع عمومی ـ و نه سوءاستفاده بدخواهان ـ قرار گیرد.
امروز دانشگاه یکی از مهمترین نهادهای تعیینکننده در تولید سرمایه اجتماعی، تربیت نخبگان و شکلدهی به گفتمان انسجام ملی است. حفظ این انسجام بدون افزایش قدرت تحلیل جامعه، مقابله با جنگ شناختی و تقویت امید امکانپذیر نخواهد بود. در هر یک از این عرصهها، دانشگاهها ضمن آنکه وظایف مهمی بر عهده دارند، باید کنش و الگوی فعالیت خود را متناسب با شرایط جنگ و پساجنگ و در چهارچوب اولویتهای کشور تنظیم کنند.»
دانشگاهیان باید با تکیه بر پژوهشهای علمی، گفتوگوهای نخبگانی و تبیین واقعبینانه تحولات، زمینه تقویت همبستگی ملی و افزایش تابآوری جامعه را فراهم کنند. تقویت سرمایه اجتماعی کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند مشارکت فعال دانشگاهها و جامعه علمی است. همچنین تشکلهای استادی و دانشجویی در این عرصه میتوانند نقش مهمی ایفا کنند؛ هم پرچمدار نقد دلسوزانه در چهارچوب مورد تأکید رهبری باشند و هم در جایگاه تبیینگر پیچیدگیهای فضای کنونی برای مخاطبان خود ایفای نقش کنند.» دکتر رنجبر در پایان خاطرنشان کرد: «جلوگیری از بروز منازعات سیاسی بیحاصل و تبدیل مطالبه خونخواهی به حق ملت ایران به نیروی محرکه حرکت پر شتاب در حل مسائل و چالشهای کشور باید بهعنوان یک اولویت در دستور کار مراکز علمی قرار گیرد. بیتردید سرافرازی کشور به توانایی ما در حفظ وحدت ملی، ارتقای عقلانیت جمعی و تبدیل ظرفیت علمی به پشتوانه اقتدار ملی وابسته است.
مشروح گفتوگو ابوالفضل مظاهری، دبیر گروه دانشگاه با دکتر رنجبر را در فرهیختگان آنلاین farhikhteganonline.ir
دکتر بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در گفتوگو با «فرهیختگان»:
پیام اخیر رهبر معظم انقلاب را باید در امتداد منظومه فکری ایشان درباره مدیریت شرایط خطیر کشور تحلیل کرد؛ منظومهای که در ماههای گذشته نیز بر ضرورت حفظ انسجام ملی، تقویت سرمایه اجتماعی و پرهیز از دامنزدن به شکافهای داخلی تأکید داشته است. این چهارچوب گفتمانی، ترسیمکننده نقشه راهی برای عبور از شرایط پیچیده منطقهای و بینالمللی است و دال مرکزی آن بر «وحدت و انسجام داخلی» بنا شده که در پیام اخیر با تعبیر «اتحاد مقدس» مورد اشاره و مطالبه قرار گرفته است.»
تحولات اخیر کشور اهمیت «انسجام ملی» را بهعنوان یکی از مؤلفههای بنیادین امنیت و تابآوری بیش از پیش نمایان کرده است. میزان همبستگی اجتماعی، انسجام نخبگانی و توانایی جامعه در شکلدهی به یک اراده جمعی، از مهمترین مؤلفههای قدرت در عصر حاضر به شمار میرود و به نظر میرسد رهبر معظم انقلاب نیز در پیام اخیر خود، فراتر از یک موضعگیری سیاسی، الگویی ناظر به الزامات تقویت قدرت ملی در شرایط پیچیده کنونی برای جامعه، نخبگان و مسئولان تبیین کردهاند.
حافظه تاریخی ایرانیان از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا به امروز، شواهد متعددی از توطئهچینیهای آمریکا را به یاد دارد. ماجرای تفاهمنامه اخیر نیز بار دیگر نشان داد که صرف خوشبینی به تغییر رویکرد نمیتواند مبنای قابل اتکایی برای تصمیمهای راهبردی باشد.» وی همچنین افزود: «یکی از برجستهترین نکاتی که باید بهعنوان یک الگو مورد توجه قرار گیرد، نوع مواجهه ایشان با عهدشکنی طرف آمریکایی در ماجرای تفاهمنامه است. در واقع یکی از مهمترین نکات پیام، بازتعریف میدان اصلی تقابل است. در شرایطی که کشور با فشارهای فزاینده خارجی مواجه است، تمرکز بر اختلافات داخلی نهتنها کمکی به حل مسائل نمیکند، بلکه موجب انحراف از شناخت صحیح تهدیدات میشود.
پیام رهبر انقلاب بر این نکته تأکید دارد که منشأ اصلی فشارها و سیاستهای خصمانه علیه جمهوری اسلامی ایران، آمریکای غیرقابل اعتماد است و از اینرو، نباید اولویتهای راهبردی کشور تحت تأثیر اختلافات داخلی جابهجا شود. در شرایط جنگی فعلی که قطعاً بخشی از توان دشمن به عملیاتهای روانی و فشارهای چندلایه معطوف شده، برجستهکردن موضوعات اختلافی، عملاً به کاهش انسجام اجتماعی و در نتیجه کاهش تابآوری منجر خواهد شد. در این مسیر دشوار جامعهای که اتحاد را مقدس بشمارد امکان موفقیت بیشتری در عبور از بحرانها و مقابله با تهدیدهای خارجی خواهد داشت.
تفاوت بنیادینی میان «نقد مسئولانه و دلسوزانه» و «تضعیف سرمایه ملی» وجود دارد. ارائه تصویری از ضعف، آشفتگی یا ناتوانی کشور به دشمنان، گناهی نابخشودنی است که امروز همه دلسوزان ایران عزیز، در هر جایگاهی، باید مراقب باشند مرتکب آن نشوند.
مسئولیت نخبگان دانشگاهی آن است که مرز میان نقد علمی و بازتولید روایتهای تضعیفکننده را بهخوبی تبیین کنند تا هم باب نقد بسته نشود و هم این نگاه انتقادی در خدمت منافع عمومی ـ و نه سوءاستفاده بدخواهان ـ قرار گیرد.
امروز دانشگاه یکی از مهمترین نهادهای تعیینکننده در تولید سرمایه اجتماعی، تربیت نخبگان و شکلدهی به گفتمان انسجام ملی است. حفظ این انسجام بدون افزایش قدرت تحلیل جامعه، مقابله با جنگ شناختی و تقویت امید امکانپذیر نخواهد بود. در هر یک از این عرصهها، دانشگاهها ضمن آنکه وظایف مهمی بر عهده دارند، باید کنش و الگوی فعالیت خود را متناسب با شرایط جنگ و پساجنگ و در چهارچوب اولویتهای کشور تنظیم کنند.»
دانشگاهیان باید با تکیه بر پژوهشهای علمی، گفتوگوهای نخبگانی و تبیین واقعبینانه تحولات، زمینه تقویت همبستگی ملی و افزایش تابآوری جامعه را فراهم کنند. تقویت سرمایه اجتماعی کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند مشارکت فعال دانشگاهها و جامعه علمی است. همچنین تشکلهای استادی و دانشجویی در این عرصه میتوانند نقش مهمی ایفا کنند؛ هم پرچمدار نقد دلسوزانه در چهارچوب مورد تأکید رهبری باشند و هم در جایگاه تبیینگر پیچیدگیهای فضای کنونی برای مخاطبان خود ایفای نقش کنند.» دکتر رنجبر در پایان خاطرنشان کرد: «جلوگیری از بروز منازعات سیاسی بیحاصل و تبدیل مطالبه خونخواهی به حق ملت ایران به نیروی محرکه حرکت پر شتاب در حل مسائل و چالشهای کشور باید بهعنوان یک اولویت در دستور کار مراکز علمی قرار گیرد. بیتردید سرافرازی کشور به توانایی ما در حفظ وحدت ملی، ارتقای عقلانیت جمعی و تبدیل ظرفیت علمی به پشتوانه اقتدار ملی وابسته است.
مشروح گفتوگو ابوالفضل مظاهری، دبیر گروه دانشگاه با دکتر رنجبر را در فرهیختگان آنلاین farhikhteganonline.ir
