حمله به محاصره از بابالمندب
محاصره همهجانبه یمن از اوایل بهار سال ۱۳۹۴ و همزمان با آغاز حملات نظامی گسترده ائتلاف به رهبری عربستان شکل گرفت. این اقدام که شامل بستن تمامی مرزهای زمینی، دریایی و هوایی بود، ریشه در تحولات سیاسی پیچیدهای داشت که از سالها قبل در این کشور آغاز شده بود.
پس از اعتراضات مردمی که به تغییر حاکمیت در یمن منجر شد، قدرتهای منطقهای و بینالمللی تلاش کردند با روی کار آوردن دولتی دستنشانده و همسو، نفوذ خود را بر این کشور حفظ کنند، اما با تداوم ناکارآمدیها و شروع موج جدید اعتراضات، جنبشهای مردمی توانستند کنترل اوضاع را به دست بگیرند و به سمت یک توافق داخلی و کاملاً یمنی حرکت کنند.
علتهای اصلی این محاصره و جنگ را میتوان در دو مورد اصلی خلاصه کرد. اولازهمه موقعیت بسیار حساس جغرافیایی یمن است. این کشور بر یکی از مهمترین آبراههای جهان یعنی تنگه بابالمندب و مسیرهای اصلی انتقال انرژی اشراف دارد. قدرتهای بزرگ و کشورهای منطقه نمیخواستند این منطقه مهم در اختیار یک حکومت مستقل و مردمی باشد که زیر بار دستورات آنها نمیرود. دوم، ترس از استقلال سیاسی یمن بود. متجاوزان به دنبال این بودند که یمن را در حالت وابستگی مطلق نگه دارند.
پیامهای شکست محاصره
شکستن این محاصره بهعنوان تحول مهمی در معادلات منطقه محسوب میشود و ابعاد مهمی دارد.
اول. مهمترین پیام این اتفاق، تغییر موازنه قدرت است. اگر سالها پیش جنگندههای سعودی بهراحتی میتوانستند مسیر پروازهای امدادی ایران را سد کرده و آنها را مجبور به بازگشت کنند، امروز و پس از دو جنگ سهمگین آمریکا و اسرائیل علیه ایران و تثبیت قدرت مقاومت، موازنه قدرت طوری تغییر کرده که هواپیمای ایرانی با جسارت و شهامت در یمن فرود میآید.
دوم. اهمیت این حرکت جایی دوچندان میشود که آن را در کنار تحولات ایران و آمریکا ببینیم. نباید فراموش کرد که هواپیمای ایرانی در حالی مسافران یمنی خود را جابهجا کرده که یکی از اهداف ترامپ در جنگ علیه ایران، قطع دسترسی تهران از متحدان منطقهای خود بود.
سوم. تثبیت حاکمیت ملی یمن هم بهعنوان نکتهای مهم در دل این اتفاق وجود داشت. دشمنان یمن همیشه تلاش میکردند این کشور را بهعنوان یک «پرونده امنیتی» زیر نظر عربستان نگه دارند اما رفت و برگشتهای اخیر و برقراری رابطه مستقیم صنعا با تهران، عملاً نشان استقلال سیاسی یمن را در زمین ریاض میکوبد.
چهارم. عربستان هنگام عزیمت این هواپیما برای آوردن مسافران یمنی هم تهدیداتی در مسیر پروازی ایجاد کرد، اما نهتنها نتوانست مانع از بلندشدن هواپیما شود و اراده ایران را تحتتأثیر قرار دهد که حتی شاهد برگشت دوباره این هواپیما به حریم هوایی خطرناک یمن و فرود موفق آن بود. ریاض که آسیبهای سختی درنتیجه حمایت از حملات به ایران دیده، بهخوبی درک میکند که نهتنها در میدان زمینی به بنبست رسیده، بلکه در آسمان هم قافیه را باخته است.
پنجم. این اولینبار نیست که ایران تلاش میکند راه ارتباطی با یمن را باز نگه دارد. در سالهای ابتدایی جنگ، چندین پرواز امدادی و بشردوستانه ایران با تهدید جنگندههای ائتلاف سعودی روبهرو شدند و حتی برخی از آنها ناچار به تغییر مسیر یا بازگشت شدند. در آن مقطع، ائتلاف سعودی بر آسمان یمن تسلط کامل داشت و اجازه نمیداد هیچ پروازی بدون هماهنگی وارد این کشور شود، اما امروز شرایط تغییر کرده و این خود نشانهای از تغییر موازنه قدرت در این منطقه است.
ششم. هرچند مقصد اصلی این پرواز، فرودگاه بینالمللی صنعا بود، اما فرود در الحدیده نیز اهمیت کمی نداشت. الحدیده مهمترین بندر و یکی از اصلیترین مراکز ارتباطی مناطق تحت کنترل انصارالله به شمار میرود و نقش مهمی در تأمین نیازهای مردم یمن دارد. به لحاظ جغرافیایی خلبانان فرودگاه صنعا را برای فرود راحتتر انتخاب میکنند، اما فرود روز گذشته در فرودگاه حدیده نشان داد حتی اگر فرودگاه صنعا هدف حمله قرار بگیرد، ارتباط هوایی با یمن به طور کامل قطع نخواهد شد.
هفتم. یکی از مهمترین تفاوتهای امروز با سالهای نخست جنگ، تغییر شرایط آسمان یمن است. در ابتدای تجاوز، جنگندههای ائتلاف سعودی تقریباً بدون مانع در آسمان این کشور عملیات انجام میدادند و هر پروازی را که میخواست وارد یمن شود، تهدید میکردند، اما اکنون شرایط تغییر کرده است. در جریان این عملیات نیز نیروهای پدافندی یمن وارد عمل شدند و با مقابله با هواپیماهای متخاصم، زمینه را برای فرود امن هواپیمای ایرانی فراهم کردند. به این معنا، هزینه هرگونه اقدام نظامی برای ائتلاف نسبت به گذشته افزایش یافته و موازنه قدرت در آسمان یمن دستخوش تغییر شده است.
متن کامل گزارش علی ملکی، خبرنگار فرهیختگان را در سایت farhikhteganonline.ir بخوانید.
محاصره همهجانبه یمن از اوایل بهار سال ۱۳۹۴ و همزمان با آغاز حملات نظامی گسترده ائتلاف به رهبری عربستان شکل گرفت. این اقدام که شامل بستن تمامی مرزهای زمینی، دریایی و هوایی بود، ریشه در تحولات سیاسی پیچیدهای داشت که از سالها قبل در این کشور آغاز شده بود.
پس از اعتراضات مردمی که به تغییر حاکمیت در یمن منجر شد، قدرتهای منطقهای و بینالمللی تلاش کردند با روی کار آوردن دولتی دستنشانده و همسو، نفوذ خود را بر این کشور حفظ کنند، اما با تداوم ناکارآمدیها و شروع موج جدید اعتراضات، جنبشهای مردمی توانستند کنترل اوضاع را به دست بگیرند و به سمت یک توافق داخلی و کاملاً یمنی حرکت کنند.
علتهای اصلی این محاصره و جنگ را میتوان در دو مورد اصلی خلاصه کرد. اولازهمه موقعیت بسیار حساس جغرافیایی یمن است. این کشور بر یکی از مهمترین آبراههای جهان یعنی تنگه بابالمندب و مسیرهای اصلی انتقال انرژی اشراف دارد. قدرتهای بزرگ و کشورهای منطقه نمیخواستند این منطقه مهم در اختیار یک حکومت مستقل و مردمی باشد که زیر بار دستورات آنها نمیرود. دوم، ترس از استقلال سیاسی یمن بود. متجاوزان به دنبال این بودند که یمن را در حالت وابستگی مطلق نگه دارند.
پیامهای شکست محاصره
شکستن این محاصره بهعنوان تحول مهمی در معادلات منطقه محسوب میشود و ابعاد مهمی دارد.
اول. مهمترین پیام این اتفاق، تغییر موازنه قدرت است. اگر سالها پیش جنگندههای سعودی بهراحتی میتوانستند مسیر پروازهای امدادی ایران را سد کرده و آنها را مجبور به بازگشت کنند، امروز و پس از دو جنگ سهمگین آمریکا و اسرائیل علیه ایران و تثبیت قدرت مقاومت، موازنه قدرت طوری تغییر کرده که هواپیمای ایرانی با جسارت و شهامت در یمن فرود میآید.
دوم. اهمیت این حرکت جایی دوچندان میشود که آن را در کنار تحولات ایران و آمریکا ببینیم. نباید فراموش کرد که هواپیمای ایرانی در حالی مسافران یمنی خود را جابهجا کرده که یکی از اهداف ترامپ در جنگ علیه ایران، قطع دسترسی تهران از متحدان منطقهای خود بود.
سوم. تثبیت حاکمیت ملی یمن هم بهعنوان نکتهای مهم در دل این اتفاق وجود داشت. دشمنان یمن همیشه تلاش میکردند این کشور را بهعنوان یک «پرونده امنیتی» زیر نظر عربستان نگه دارند اما رفت و برگشتهای اخیر و برقراری رابطه مستقیم صنعا با تهران، عملاً نشان استقلال سیاسی یمن را در زمین ریاض میکوبد.
چهارم. عربستان هنگام عزیمت این هواپیما برای آوردن مسافران یمنی هم تهدیداتی در مسیر پروازی ایجاد کرد، اما نهتنها نتوانست مانع از بلندشدن هواپیما شود و اراده ایران را تحتتأثیر قرار دهد که حتی شاهد برگشت دوباره این هواپیما به حریم هوایی خطرناک یمن و فرود موفق آن بود. ریاض که آسیبهای سختی درنتیجه حمایت از حملات به ایران دیده، بهخوبی درک میکند که نهتنها در میدان زمینی به بنبست رسیده، بلکه در آسمان هم قافیه را باخته است.
پنجم. این اولینبار نیست که ایران تلاش میکند راه ارتباطی با یمن را باز نگه دارد. در سالهای ابتدایی جنگ، چندین پرواز امدادی و بشردوستانه ایران با تهدید جنگندههای ائتلاف سعودی روبهرو شدند و حتی برخی از آنها ناچار به تغییر مسیر یا بازگشت شدند. در آن مقطع، ائتلاف سعودی بر آسمان یمن تسلط کامل داشت و اجازه نمیداد هیچ پروازی بدون هماهنگی وارد این کشور شود، اما امروز شرایط تغییر کرده و این خود نشانهای از تغییر موازنه قدرت در این منطقه است.
ششم. هرچند مقصد اصلی این پرواز، فرودگاه بینالمللی صنعا بود، اما فرود در الحدیده نیز اهمیت کمی نداشت. الحدیده مهمترین بندر و یکی از اصلیترین مراکز ارتباطی مناطق تحت کنترل انصارالله به شمار میرود و نقش مهمی در تأمین نیازهای مردم یمن دارد. به لحاظ جغرافیایی خلبانان فرودگاه صنعا را برای فرود راحتتر انتخاب میکنند، اما فرود روز گذشته در فرودگاه حدیده نشان داد حتی اگر فرودگاه صنعا هدف حمله قرار بگیرد، ارتباط هوایی با یمن به طور کامل قطع نخواهد شد.
هفتم. یکی از مهمترین تفاوتهای امروز با سالهای نخست جنگ، تغییر شرایط آسمان یمن است. در ابتدای تجاوز، جنگندههای ائتلاف سعودی تقریباً بدون مانع در آسمان این کشور عملیات انجام میدادند و هر پروازی را که میخواست وارد یمن شود، تهدید میکردند، اما اکنون شرایط تغییر کرده است. در جریان این عملیات نیز نیروهای پدافندی یمن وارد عمل شدند و با مقابله با هواپیماهای متخاصم، زمینه را برای فرود امن هواپیمای ایرانی فراهم کردند. به این معنا، هزینه هرگونه اقدام نظامی برای ائتلاف نسبت به گذشته افزایش یافته و موازنه قدرت در آسمان یمن دستخوش تغییر شده است.
متن کامل گزارش علی ملکی، خبرنگار فرهیختگان را در سایت farhikhteganonline.ir بخوانید.