ابهام در دسترسی به اسپاتیفای؛ چرا آیپی کاربران این روزها بهعنوان آذربایجانی تشخیص داده میشود؟
در روزهای اخیر، کاربران ایرانی اسپاتیفای در صفحه اول این پلتفرم، ترکیبی از خوانندههای ترک و آذربایجانی را بهعنوان موسیقیهای ترند پیشنهادشده میبیننر. بررسیها نشان میدهد دلیل این اتفاق این است که آیپی کاربران هنگام استفاده از این پلتفرم، بهعنوان کاربر ساکن آذربایجان تشخیص داده میشود.
این تغییر فقط هم محدود به اسپاتیفای نیست. در حال حاضر آیپی کاربران در بسیاری از وبسایتهای دیگر نیز بهعنوان کاربر آذربایجانی شناسایی میشود. وبسایتهای پشت کلادفلر، مانند چتجیپیتی و گِراک نیز همین وضعیت را دارند. حتی سایت claude.ai هم اکنون بدون نیاز به ویپیان قابل دسترسی است.
وحید فرید، کارشناس اینترنت، این پدیده را دیاناسهایجکینگ یا حمله دیاناسی مینامد.
او توضیح میدهد:
این دقیقا همان کاری است که ویپیانها انجام میدادند:
پروکسی کردن ترافیک از طریق یک واسطه به سمت مقصد. دیاناسی که سرویسدهنده انتظار دارد ترافیک آن را در سرور خود از شما ببیند، در زیرساخت دستکاری میشود. آن وقت ترافیک شما به جای این که به سرور آن سرویسدهنده فرستاده شود، به سرور خودشان فرستاده میشود و از آنجا ترافیک به سمت سرور مقصد پروکسی میشود.
به باور او، هدف اصلی این ساختار، وایتلیستسازی هوشمند و مدیریت گزینشی دسترسی است. در این سناریو تلاش میشود فقط یک سرویس خاص مانند ChatGPT از مسیر جایگزین عبور داده شود، در حالی که سایر سایتهای میزبان کلادفلر همچنان محدود باقی میمانند. این کار بدون اراده و مجوز کاربر انجام میشود.
حسین درواری، کارشناس امنیت شبکه، هدف غایی این پروژه را فراتر از مسائل فنی میداند و به زومیت میگوید:
این سرویس بیشتر برای این است تا بهانه داشتن فیلترشکن را از کاربران بگیرند و جرمانگاری استفاده از فیلترشکن که تصویب شده را اجرایی کنند. به این ترتیب، هر کسی دسترسی بیشتری لازم داشت و مورد تایید حکومت بود، اینترنت طبقاتی بخرد و در نهایت، چیزی بدتر از سیستم چین اجرا شود.
این الگو پیشینهای قدیمی دارد. سالها پیش نیز شرکت ارتباطات زیرساخت برای دور زدن تحریمها، ترافیک کاربران ایرانی را از سرورهای میانی در آلمان و امارات عبور میداد؛ سرویسی که بعدها با نامهای رادارگیم و ۴۰۳ شناخته شد. آن سرویس اجباری، بدون اطلاع کاربران اجرا میشد و هزینه سالانه آن برای دولت دو میلیون یورو بود.
در روزهای اخیر، کاربران ایرانی اسپاتیفای در صفحه اول این پلتفرم، ترکیبی از خوانندههای ترک و آذربایجانی را بهعنوان موسیقیهای ترند پیشنهادشده میبیننر. بررسیها نشان میدهد دلیل این اتفاق این است که آیپی کاربران هنگام استفاده از این پلتفرم، بهعنوان کاربر ساکن آذربایجان تشخیص داده میشود.
این تغییر فقط هم محدود به اسپاتیفای نیست. در حال حاضر آیپی کاربران در بسیاری از وبسایتهای دیگر نیز بهعنوان کاربر آذربایجانی شناسایی میشود. وبسایتهای پشت کلادفلر، مانند چتجیپیتی و گِراک نیز همین وضعیت را دارند. حتی سایت claude.ai هم اکنون بدون نیاز به ویپیان قابل دسترسی است.
وحید فرید، کارشناس اینترنت، این پدیده را دیاناسهایجکینگ یا حمله دیاناسی مینامد.
او توضیح میدهد:
این دقیقا همان کاری است که ویپیانها انجام میدادند:
پروکسی کردن ترافیک از طریق یک واسطه به سمت مقصد. دیاناسی که سرویسدهنده انتظار دارد ترافیک آن را در سرور خود از شما ببیند، در زیرساخت دستکاری میشود. آن وقت ترافیک شما به جای این که به سرور آن سرویسدهنده فرستاده شود، به سرور خودشان فرستاده میشود و از آنجا ترافیک به سمت سرور مقصد پروکسی میشود.
به باور او، هدف اصلی این ساختار، وایتلیستسازی هوشمند و مدیریت گزینشی دسترسی است. در این سناریو تلاش میشود فقط یک سرویس خاص مانند ChatGPT از مسیر جایگزین عبور داده شود، در حالی که سایر سایتهای میزبان کلادفلر همچنان محدود باقی میمانند. این کار بدون اراده و مجوز کاربر انجام میشود.
حسین درواری، کارشناس امنیت شبکه، هدف غایی این پروژه را فراتر از مسائل فنی میداند و به زومیت میگوید:
این سرویس بیشتر برای این است تا بهانه داشتن فیلترشکن را از کاربران بگیرند و جرمانگاری استفاده از فیلترشکن که تصویب شده را اجرایی کنند. به این ترتیب، هر کسی دسترسی بیشتری لازم داشت و مورد تایید حکومت بود، اینترنت طبقاتی بخرد و در نهایت، چیزی بدتر از سیستم چین اجرا شود.
این الگو پیشینهای قدیمی دارد. سالها پیش نیز شرکت ارتباطات زیرساخت برای دور زدن تحریمها، ترافیک کاربران ایرانی را از سرورهای میانی در آلمان و امارات عبور میداد؛ سرویسی که بعدها با نامهای رادارگیم و ۴۰۳ شناخته شد. آن سرویس اجباری، بدون اطلاع کاربران اجرا میشد و هزینه سالانه آن برای دولت دو میلیون یورو بود.