جریان آب دربستر خاطره؛زایندهرودچگونه حافظه جمعی اصفهان را زنده میکند؟
زایندهرود دوباره در بستر تاریخی اصفهان جاری شده است و این بار نیز همان صحنهای شکل گرفته که طی سالهای اخیر بارها تکرار شده؛ جمعیتی که آرامآرام به سوی پلهای تاریخی شهر حرکت میکنند، خانوادههایی که بر لبه سنگی بستر رودخانه مینشینند و نگاههایی که برای دقایقی طولانی در انعکاس آب و نور پلها خیره میماند.
در نگاه نخست ممکن است این تجمع صرفاً یک واکنش طبیعی به بازگشت آب به یک رودخانه شهری به نظر برسد، اما واقعیت این است، که زایندهرود برای اصفهان فقط یک عنصر طبیعی نیست؛ این رودخانه قرنها به بخشی از حافظه شهر تبدیل شده و هر بار که آب در آن جاری میشود، نوعی تجربه جمعی از بازگشت یک خاطره مشترک در میان شهروندان شکل میگیرد.
در علوم اجتماعی مفهومی به نام «حافظه جمعی» وجود دارد که نخستین بار به طور نظاممند توسط جامعهشناس فرانسوی «موریس هالبواکس» مطرح شد. این مفهوم توضیح میدهد که خاطرات مهم یک جامعه صرفاً در ذهن افراد باقی نمیمانند، بلکه در مکانها، نمادها و فضاهای شهری نیز تثبیت میشوند.
زایندهرود دوباره در بستر تاریخی اصفهان جاری شده است و این بار نیز همان صحنهای شکل گرفته که طی سالهای اخیر بارها تکرار شده؛ جمعیتی که آرامآرام به سوی پلهای تاریخی شهر حرکت میکنند، خانوادههایی که بر لبه سنگی بستر رودخانه مینشینند و نگاههایی که برای دقایقی طولانی در انعکاس آب و نور پلها خیره میماند.
در نگاه نخست ممکن است این تجمع صرفاً یک واکنش طبیعی به بازگشت آب به یک رودخانه شهری به نظر برسد، اما واقعیت این است، که زایندهرود برای اصفهان فقط یک عنصر طبیعی نیست؛ این رودخانه قرنها به بخشی از حافظه شهر تبدیل شده و هر بار که آب در آن جاری میشود، نوعی تجربه جمعی از بازگشت یک خاطره مشترک در میان شهروندان شکل میگیرد.
در علوم اجتماعی مفهومی به نام «حافظه جمعی» وجود دارد که نخستین بار به طور نظاممند توسط جامعهشناس فرانسوی «موریس هالبواکس» مطرح شد. این مفهوم توضیح میدهد که خاطرات مهم یک جامعه صرفاً در ذهن افراد باقی نمیمانند، بلکه در مکانها، نمادها و فضاهای شهری نیز تثبیت میشوند.
