سناریوهای پیش روی ایران و روسیه در برخورد با «مسیر ترامپ» چیست؟
هفته گذشته، «مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا و «آرارات میرزویان» همتای ارمنستانیاش، در ایروان سندی را امضا کردند که در ظاهر یک توافقنامه همکاری دوجانبه در حوزه حملونقل و تسهیل تجارت منطقهای بود، اما در بطن خود، بازتابی از تحولات ژئوپلیتیک عمیق در ماه های آینده است.
در مرکز توافقات دو طرف برنامهریزی برای آغاز عملیات اجرایی «مسیر ترامپ» قرار دارد که مکمل کریدور جعلی زنگزور برای اتصال غرب به آسیای مرکزی از مسیری تحت کنترل آمریکا است.
اسناد فاششده از توافق «مسیر ترامپ» نشان میدهد آمریکا در عمل کنترل بخش عمده مرزهای ارمنستان را در دست میگیرد و این امر نشاندهنده عقبنشینی آشکار دولت نیکول پاشینیان از حاکمیت ملی این کشور بر مرزهای استراتژیک منطقه قفقاز جنوبی است.
فعال شدن ناگهانی واشنگتن در ارمنستان تصادفی نیست، بلکه محصول همزمانی چند تحول بزرگ است که پنجره فرصتی نادر را برای واشنگتن گشوده است.
امضای این توافق بیش از آنکه یک پروژه اقتصادی باشد، یک آزمایش ژئوپلیتیکی برای سنجش میزان افول قدرت روسیه است. پیام پنهان واشنگتن به مسکو روشن است: «قفقاز جنوبی دیگر حوزه انحصاری شما نیست.»
ایران هم از دیرباز به ارمنستان بهعنوان یکی از روزنههای تنفس استراتژیک خود در منطقه نگریسته است. مرز ۴۴ کیلومتری ایران و ارمنستان نقطه اتصال حیاتی برای دور زدن تحریمها و حفظ دسترسی به بازارهای اوراسیاست.
با شکلگیری یک کریدور رقیب که تحت نفوذ آمریکا قرار دارد، نقش ایران بهعنوان یک شاهراه کریدوری تضعیف میشود و قدرت چانهزنی تهران در معادلات اوراسیا کاهش مییابد.